شیر توپی (Ball Valve) این نوع شیرفلکه ها ضربه ای نیز نامیده می شوند. جریان آب در این نوع شیرفلکه ها از میان سوراخ یک ساچمه کروی که در جایگاه کروی کاملا صیقلی شده ای قرار دارد٬ عبور می کند. برای باز و بسته کردن این نوع شیرفلکه ها نیز مانند شیرفلکه های سماوری فقط گردش ۹۰ درجه ای دسته شیرفلکه ها کافی است. این شیرفلکه ها نیز مقاومت کمی در برابر جریان آب ایجاد می کنند. از این نوع شیرفلکه ها در لوله کشی آب گرم و سرد و همچنین لوله کشی گاز فشار ضعیف می توان استفاده کرد.
شیر توپی شیر صنعتی است که عضو مسدود کننده جریان بصورت به صورت کره و یا نیم کرهای است که حول یک محور عمودی نسبت به جهت جریان سیال دوران می نماید. ساختمان شیر توپی عموماً دارای یک بدنه، یک یا دو درپوش (کلوژر) آببندی، یک عضو کروی شکل که در آن سوراخی برای عبور سیال تعبیه شده، دو سیترینگ و یک ساقه میباشد.
این نوع شیرفلکه در دسته بندی شیرفلکه ها قطع و وصل جریان (on- off) قرار داشته و در حالت نیم باز دچار آسیب خواهند شد. عضو مسدود کننده کانال جریان (کره یا گهگاه نیم کره)، که بوسیله ساقه شیرفلکه حرکت ۹۰ درجه ای خواهد داشت وظیفه باز و بسته کردن شیرفلکه را بر عهده دارد. بهمین دلیل به آن شیرفلکه ها، شیرفلکه های quarter-turn action و Quick Opening نیز می گویند. در روی توپک سوراخی تعبیه گردیده است که در حالت باز در مسیر کانال جریان قرار خواهد گرفت.
انواع شیرهای توپی
این شیرفلکه ها دارای طراحیهای متنوع از لحاظ ساختار می باشند.
شیرفلکه های توپی با بدنه چند تکه(Split Body)
SPLIT BODY – BALL VALVE – ۳ PIECE BODY – SIDE ENTRY – TRUNNION
بدنه این دسته از شیرفلکه های توپی یک، دو و یا سه تکه هستند و قطعات بهم به روش اتصال موقت (پیچ و مهره) متصل می شوند. مونتاژ قطعات داخلی از کنار (SIDE ENTRY ) و یا از بالا (TOP ENTRY) می باشد. با عنایت به ساختار درونی و مکانیزم داخلی نیز به دو دسته Floating و Trunnion تقسیم می گردد.
مزایا شیرفلکه ها: قیمت پایین – مونتاژ و دمونتاژ ساده – سهولت در تعمیر از مزایای این نوع از شیرفلکه های توپی در مقایسه با شیرفلکه های توپی با بدنه تمام جوشی می باشد.
شیرفلکه های توپی با بدنه تمام جوشی(Fully welded Body)
قطعات بدنه این دسته از شیرفلکه های توپی به روش جوشکاری بهم متصل می شوند. مونتاژ قطعات داخلی از کنار (SIDE ENTRY ) و یا از بالا (TOP ENTRY) می باشد ولی جهت مونتاژ کردن شیرفلکه ها نیاز به بریدن جوش متصل کننده قطعات می باشد. با عنایت به ساختار درونی و مکانیزم داخلی نیز به دو دسته Floating و Trunnion تقسیم می گردد.
مزایا شیرفلکه ها: قابلیت استفاده در خطوط انتقال زیر زمینی (دفنی) – قابلیت استفاده در فشارهای بالا – طول عمر بالا از مزایای این نوع از شیرفلکه های توپی در مقایسه با شیرفلکه های توپی با بدنه چند تکه می باشد.
شیر کشویی( Gate Valve)
شیرفلکه های کشویی بیشتر در محل هایی به کار می روند که بخواهند جریان سیال را به طور کامل بسته یا باز نمایند. از خواص این شیرفلکه ها کم بودن افت فشار در طول شیرفلکه می باشد به همین دلیل در سر راه لوله های طویل از این شیرفلکه ها به کار می رود. هنگامی که کشو یا بندآور (gate) کاملا به بالا هدایت شده و از مسیر جریان سیال خارج گردیده و در نتیجه هیچ مقاومتی در مقابل عبور جریان ندارد ولی اگر کشو به پایین ترین محل خود هدایت شده باشد در نتیجه سیال بعلت تغییر مسیر و تصادم با کشو ایجاد تلاطم و افت فشار می نماید. در لوله کشی ها اغلب لوله و شیرفلکه به هم پیوسته اند(بوسیله جوشکاری یا بوسیله پیچ)ولی به طور کلی اتصال شیرفلکه و لوله بوسیله فلنچ و پیچ و مهره انجام گردیده و برای جلوگیری از نشتی بین لوله فلنج شیر لائی آب بندی یا Gasket گذارده می شود.
شیرفلکه کشویی یک شیر مسدود کننده است که برای دو حالت باز یا بسته مناسب می باشد. این شیرفلکه دارای نشیمنگاه است که زبانه شیرفلکه روی آن می نشیند و مسیر عبور سیال را سد می کند. شیر کشویی را می توان به صورت دستی از طریق فلکه یا آچار مخصوص (در صورت نصب در یک محفظه) و یا به وسیله یک محور (در صورت نصب در زیر زمین) باز و بسته کرد. باز و بسته کردن شیرفلکه به صورت خودکار از طریق مکانیزم نیز مخصوص امکان پذیر است و جهت استاندارد بستن شیرفلکه، موافق جهت عقربه های ساعت است.
#بالاتنه #مهره_ماسوره #شیرفلکه #شیر_فلکه #اتصالات #اتصالات_برنجی #برنجی #شیرآلات #مغزی #لوله
